اتلاف در یادگیری. چطور کتاب بخوانیم؟

اتلاف در یادگیری. چطور کتاب بخوانیم؟

شاید برای بسیاری از ما اتفاق افتاده که کتابی را می‎خوانیم ولی بعد از مدتی بسیاری از مطالب آن را فراموش می‎کنیم. این اتفاق نه تنها برای کتاب خواندن بلکه هر کجا که آموزش و یادگیری وجود داشته باشد، می‎تواند اتفاق بیافتد.

در این مقاله سعی دارم تکنیک‎هایی را با شما به اشتراک بگذارم که به وسیلۀ آن بتوانیم، یادگیری خودمان را عمیق تر کنیم. چه در حین خواندن کتاب باشیم، چه گوش دادن به یک فایل آموزشی، چه به عنوان مخاطب یک سمینار یا کلاس درسی و… این نکات می‎تواند برای ما مفید باشد.

فراموشی بعد از یادگیری

کِنِت بلانچارد در کتاب Know Can Do می‎گوید:

حتی اگر شما شنونده‎ی بسیار دقیقی هم باشید

سه ساعت بعد حدوداً ۵۰% مطالب،

یک روز بعد بعد حدوداً ۸۰% مطالب،

و یک هفته بعد تقریباً ۹۵% مطالب

را فراموش می‌کنید!

پس احتمالاً نیاز داریم بدانیم که چطور مطالب را یاد بگیریم که فراموششان نکنیم!

چرا یاد نمی‎گیریم؟

اطلاعات زیاد

اولین دلیل انباشت اطلاعات است؛ شخصی که کتاب‌های زیادی را می‌خرد و می‌خواند بدون اینکه آن‌ها را در عمل به کار ببندد یا مدرسی که حجم زیادی از مطالب را به مخاطبان خود آموزش می‌دهد بدون اینکه توجهی به کاربردی بودن آن‌ها داشته باشد. در این مواقع اطلاعات زیادی وارد مغز مخاطب می‎شود، درحالی که اغلب آن‎ها به کار گرفته نمی‎شوند!

منفی نگری

دلیل دوم به دید افراد نسبت به آموزش بر می‎گردد.  بسیاری از افراد نگاهی منفی نسبت به آموزش و یادگیری دارند. احتمالاً دیده‌اید افرادی را که تا موضوعی بیان می‌شود، می‌گویند “این به درد ما نمی‌خوره “، “مملکت ما فرق می‌کنه “و ده‌ها دلیل دیگر! باید بدانیم که این نوع نگرش صرفاً امر یادگیری را مختل می‌کند.

در دوران دبیرستان، دبیری داشتیم بسیار دوست داشتنی که حرف جالبی میزد و من رفته رفته به آن کاملاً اعتقاد پیدا کردم. او می‎گفت:

بسیاری از ما نه تنها تلاش نمی‎کنیم که یاد بگیریم، بلکه تلاش می‎کنیم که یاد نگیریم!

یعنی خیلی از اوقات مسائل را برای خودمان پیچیده می‎کنیم، درحالی که اغلب ساده تر از چیزیست که فکر می‎کنیم. همان طور که مدرس یا نویسنده موضوع را درک کرده، مخاطب نیز می‎تواند آن را متوجه شود.

 اگر شخص نکته‌بین و علاقه‌مند به یادگیری باشد، حتی اگر مطالب برای او به‌ظاهر جذابیت و یا کاربردی نداشته باشند نیز نکته‌ای را دریافت خواهد کرد که می‌تواند برای او مفید باشد. به عنوان مثال خود من از موضوع گشتاور در استاتیک کمک می‎گرفتم که در زمان بلند کردن سینی چای با یک دست، فشار کمتری به دستم وارد شود.

تمرین نکردن

دلیل سومی که باعث می‌شود آموزش‌ها مؤثر نباشند، تکرار و تمرین نکردن است. بیایید کمی با خودمان رو راست باشیم؛ چند نفر از ما تمریناتی که معلمان، مدرسان و مربیانمان به ما محول می کنند را کامل انجام می دهیم؟ آیا تمام تمرین های ریاضی که در دوران دبیرستان به ما سپرده می شد را حل می کردیم؟ آیا زمانی که می خواهیم زبان انگلیسی یاد بگیریم، تمرین های لازم در تمام حوزه های لیسنینگ، رایتینگ، ریدینگ و اسپیکینگ را انجام می دهیم؟ این مشکل در یادگیری مهارت ها نیز وجود دارد. روی هم رفته می توان گفت گاهی باید مقصر اصلی عدم یادگیری را تمرین نکردن دانست، نه آموزگار و شرایط!

 چه کار کنیم که یادگیری بهتری داشته باشیم؟

برای اینکه یادگیری به بهترین شکل رخ دهد و همچنین مطالب را کمتر فراموش کنیم، پیشنهاد می‌کنم این سه قدم را اجرا کنید:

۱٫    سعی کنید در حین مطالعه قلم‌به‌دست باشید و یادداشت‌برداری کنید. حاشیه‌نویسی در کتاب‎ها به زبان خودتان فوق‌العاده خواهد بود!

۲٫    در فاصله‎ی زمانی مناسب، یادداشت‌ها را خلاصه و مرور کنید. مشاهده‌شده که به دلیل دست خط زیبایی که شخص حین یادداشت‌برداری داشته، حتی یک روز بعد نیز قادر به خواندن یادداشت‌های خود نیست!

۳٫    نهایتاً برای اینکه یادگیری شما به اوج خود برسد، می‌توانید مطالب را به شخص دیگری توضیح دهید. در حین توضیح دادن متوجه می‌شوید که بخش‌هایی از مطالب برای خودتان نیز مبهم است! سعی می‌کنید شخص مقابل را متقاعد کنید و از این طریق کم‌کم گوشه‌های پنهان موضوع برایتان روشن‌تر می‌شود. این امر باعث می‌شود تا تلاش کنید که موضوع را برای خودتان نیز شفاف‌تر کنید. ازاین‌رو پروسه‎ی یادگیری مجدداً ادامه می‌یابد.

اگر ازجمله افرادی هستید که معتقدند در کتاب نباید خطی کشیده شود (که پیشنهاد می‌کنم این‌گونه نباشید!) از کاغذهای چسبان (Sticky Notes) برای یادداشت‌برداری استفاده کنید و آن‌ها را در حاشیه‎ها یا محل مناسبی در کتاب بچسبانید. پیشنهاد من این است که حتماً جملات را هایلایت کنید و خلاصه و برداشت خودتان را در این کاغذ‎ها بنویسید. تحقیقات نشان داده است که هایلایت کردن و خلاصه‌نویسی مطالب از زبان خودتان به‌شدت در یادگیری و یادآوری مطالب در آینده به شما کمک خواهد کرد.

عمق دهید

نکته‌ای که می‌بایست در نظر داشته باشید این است که خواندن کتاب یا شرکت در کلاس‎ها و دوره‎ها به‌تنهایی کمکی به شما نمی‌کند. شما می‌بایست اطلاعات را به کار ببندید. حتی اگر فکر می‌کنید تنها یک نکته از کتاب یا سمینار و… به درد شما می‌خورد، سعی کنید همان یک نکته را جایی جلوی چشمانتان قرار دهید و هر روز تلاش کنید که هر چند اندک آن را به کار ببندید.

سعدی در گلستان به این موضوع این‌طور اشاره می‌کند:

جالب است بدانید با تمام افراد موفق که صحبت می‌کنید، به کار بستن دانش را مهم‌ترین عامل یادگیری می‌دانند. همه به عمق دانش بیشتر توجه دارند تا به حجم آن. همه‎ی آن‌ها معتقدند سطح دانش ایرانیان به‌اندازه کافی بالا و به‌روز هست، تنها تفاوت آموزش در ایران با سایر کشورهای غربی در به کار بستن آن است.اگر خودتان سخنران یا مدرس هستید، سعی کنید چاشنی کاربردی بودن را به آموزش‌هایتان اضافه کنید. اگر تابه‌حال این کار را انجام نداده‌اید، احتمالاً کمی برایتان دشوار خواهد بود. سعی کنید با خلاقیت و نگاه کردن به هر چیزی در اطرافتان به‌عنوان یک مثال کاربردی، این کار را انجام دهید تا نتایج فوق‌العاده‎ی آن را ببینید.

باید بدانیم که بین دانستن و توانستن فرق زیادی وجود دارد!

سرمایه‌گذاری در آموزش اتلاف نیست!

باید بدانیم که هزینه کردن برای آموزش درواقع هزینه و اتلاف نیست بلکه سرمایه‌گذاری است. البته همان‌طور که گفتم مشروط به اینکه این آموزش‌ها را به کار ببندید. زمانی که پولی بابت کتابی می‌پردازید یا در دوره‌ای شرکت می‌کنید درواقع مطالبی را یاد می‌گیرید که حتی نکته‎ی کوچکی از آن‌ها نیز ممکن است، جایگاه فعلی شما را دگرگون کند. به‌ویژه کارگاه‌های عملی و دوره‌های کاربردی، ازجمله آموزش‌هایی هستند که به شما کمک می‌کنند که مطالب موردنیاز را در عمل یاد بگیرید و عمق یادگیری خود را افزایش دهید. به همین خاطر سرمایه‌گذاری برای آموزش و یادگیری را نمی‌توان اتلاف دانست، چرا که می‌تواند آورده‌ای به‌مراتب بیشتر برای شما داشته باشد.

خوب یادبگیریم و به کار ببندیم!

ناب باشید…

اگر این مطلب را دوست داشتید، می توانید آن را با دوستانتان نیز به اشتراک بگذارید:

درباره نویسنده

مطالب مرتبط

2 نظر

نظر بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *